KOLAN: Eğircek (kirman) dediğimiz aletle ve bükülmüş zevke göre seçilen renkli yün iple yapılır. İĞNE DANTELİ: Pazarlamaya açık olduğu için ekonomiye katkısı büyük olan bir el sanatıdır. Piyasada bulunan pamuk ipliklerle yapılır. MAKİNE NAKIŞI: Elimizde bulunan makinelerle yapılan nakıştır. TIĞ DANTELİ: Çok eski bir mahalli el sanatıdır. Sipariş atölyesi olsa ekonomiye katkısı çok olacaktır. KANAVA (KANAVİÇE): Bir hesap işi olarak, eskiden beri yapılan el sanatıdır. ÇORAP: Tabii yünden yapılır. Kirman ile kıvrılan yünler, 5 şişle örülür. Şimdi orlonla yapılanları da vardır. Turistik eşya olarak pazarlaması yapılmaktadır. ÇAPUT KİLİM: Mahalli tezgahlarda örülen parçaların, ip haline getirilmesiyle yapılır. HALI: Türk el sanatının en önemlilerinden birisi olan halıcılık hakkında "Ekonomi" bölümünde gerekli bilgi verilmiştir. PEŞKİR: Eskiden beri yapılan bir el sanatımızdır. Üzeri sim ve tel kırma ile işlenirdi. Şimdi ise makinelerde yapılmaktadır. KİLİM: Yörüklerin yapmış oldukları bir döşeme örtüsüdür. Yün ipliklerle yapılır ve turistik eşya olarak pazarlanır. GÖCEK - HEY - SEPET: Fındık çubuklarından yapılan bir taşıma aletidir. Yalnız genç ışkın dediğimiz çubuklardan yapılır. Çubukların dış kabukları soyulur. Küçüğüne "gıdık", sapsız olana "sele", fındık taşımada kullanılan keskin tabanlı olana "hey", heyin büyüğüne "gazal heyi", küçük tipine de "göcek" denir. İĞNE OYASI: Piyasada bulunan ibrişim ipliklerle yapılmaktadır. İpek kreo dediğimiz baş örtülerinin kenarlarına dikilir. KERESTE İŞLETMECİLİĞİ: Merkez ilçe ve köylerinde ağaç işleri için, ladin, kızılağaç (yaykın), gürgen ve en çok da kestane ağacı keresteleri kullanılır. Marangozluk ve mobilya işleri, çevre ilçelere görte daha ileriye gitmiş ve aşağı yukarı büyük şehirler seviyesine ulaşmıştır. Çoğu köylerde bile hızar ve yanısıra marangoz atölyelerine rastlanmaktadır. Fatsa ilçe merkezinde, otuz civarında mobilya atölyesi bulunmaktadır. Köy evleri genellikle mahalli adıyls "kaltakoz dolma" denilen duvar iskeletini birbirine geçmeli ağaçların oluşturduğu ve araları tuğlayla örülmüş ahşap sistamine göre yapılmıştır. Binaların bu özelliği hem depreme karşı dayanıklılığı artırır,hemde serin ve rutubetli bölgede kolaylığı sağlar. Amaç evler çoğunlukla alt ve üst olmak üzere iki kısımdan meydana gelir. Alt kısım hayvan barınağı (ahır) olarak, üst kısım ise ev olarak kullanılır. Evlerin dış kapıları bir veya iki parçadır. İki parçalı kapıya "kanatlı" veya "gönek" kapı adı verilir. Bu tip kapı genellikle büyük evlerde olur. Kapı üzerinde hem kapı kolu hemde kapı zili olarak kullanılan halka şeklinde demirden yapılmış "kapı tokmağı" bulunur. Köy evlerinin iç taban duvar ve tavanı döşelidir. Duvar döşemelerine ise "lambir" denir. Oda duvarlarında şamdan ve lambaların bulunduğu ahşap lambalıklar bulunur. Yatak odasında "yüklük" denilen yatak, yorgan konulan üzeri işlenmiş ağaç dolap ve hemen yanında "çamaşırlık" denilen elbise dolabı bulunur. Mutfak duvarında "terek" adı verilen mutfak eşyalarının dizildiği raf, bitişiğinde ekmek dolabı bulunur. Mahalli yemek olan "yufka böreği" nin hazırlanmasında kullanılan, üstü yuvarlak altında yatak kesitli paralel tutturulmuş iki tahta ayakta oluşan "Seben" hayli enteresandır. Tereyağını sudan ayırmak için de kullanılan içi torba tasının içi gibi oyulmuş "tirki" denilen tahta bir kap vardır. Ahırlarda hayvanlara yal hazırlamak ve yem vermek için kullanılan ayak yüksekliği hayvanların boyunlarına göre ayarlanmış "behni" denilen bir veya birkaç hayvan yemliği bulunur. Köy evlerinin ön bahçesinde "şafaklık" asma veya "çardan önü" denilen oturma yerine rastlamek mümkündür. Evlerinin yanında yağışlı ve kapalı havalarda fındık harmanlamaya kurutmaya ve depolamaya yarayan bir oda büyüklüğünde dört direk üzerine kurulmuş "seren" adı verilen taht kulubeler bulunur. Bu Kulubeler’in üst kısmı kış mevsiminde hayvanları beslemek için toplanmış olan otlar için depo olarak kullanılır. Böylece ot yığınının çamur ve sudan uzak tutularak çürümemesi sağlanır. Serenler, silindir ve sepet örme sistemine göre fındık çubuklarından da yapılır. TAŞ İŞLETMECİLİĞİ: DİBEK: Taştan ve ağaçtan yapılır. Taş dibek işlemeye müsait yani içinde ham kısmı olmayan taş seçilerek çekiç ve tarakla oyularak meydana getirilir. Dibekte mısır ve keşkeklik buğday dövülür. Dövmede kullanılan tokmak, ağaçtan oluşur. Üst taş alt taşın birbiri üzerine oturtulur. Üst taşın ortasındaki delikten tahıllar avuçla doldurulur. Üst taşın kenarındaki sap kısmından tutularak çevrilir. Tahıllar iki taşın arasında dövülür. Mısır çorbalığı ve bulgur da dövülür. |
